Schrijven, schrappen en liefhebben
Hoe maak je een gedicht, in vredesnaam

Met Windesheim Dicht in het vooruitzicht kon je vorige week in een workshop leren hoe je een gedicht maakt. Verslaggeefster en Sinterklaasdichtramp Tessa Klooster stortte zich moedig in de poëzie.

Dichten. Voor sommige mensen is het hun lust en hun leven. bij mij leveren pepernoten en aankondiging van Sinterklaas al symptomen van hevige stress op. Een origineel, goedlopend rijmsel betekent voor mij een avond zwetend en kermend van zelfmedelijden rijmende woorden uit mijn hersenen persen. Om dan als eindesultaat op Sinterklaasavond in de hoek van een bank weg te kruipen van schaamte. Toen ik hoorde van de workshop dichten, liep ik dus niet meteen warm. Tot ik mij bedacht dat er niets beter is voor de kunst dan dit: een lekker potje lijden.

Geen Sinterklaas
"Over gedichten bestaan veel misvattingen", begint onze workshopleraar Bert Oosterhout. Ik kijk een beetje onwennig naar de vier medecursisten aan tafel, waaronder een student Nederlands en een aantal medewerkers. "Het gaat vandaag niet om metrum en rijm", vervolgt Bert. 'Interessant! Metrum en rijm, daar worstel ik altijd mee. Ter plekke zweer ik triomfantelijk de standaard Sinterklaasgedichten af. De meester in woord zegt het tnslotte zelf: "In de basis is een gedicht een aantal woorden op papier. Het is de kunst om met zo weinig mogelijk woorden iets te zeggen met gebruikmaking van beeld." Ik leun achterover. Kom maar op met die workshop!

Degradatie tot basisschoolniveau
Tijd voor de eerste opdracht: schrijf acht woorden onder elkaar. Nu al peinzend kijken de studente Nederlands en ik elkaar aan. Maar het lukt ons. Iedereen leest zijn woorden voor, waarna Bert ons met een kort "Ja ja" in zenuwslopende onzekerheid laat. Ik lees voor: schoen (geen idee waarom), merel, zon, kerktoren, gras, brug, lopen, water. Bert knikt alleen maar. Ik haal opgelucht adem. Dan moeten we de woorden verwerken tot drie zinnen. Enthousiast -dit is tenslotte mijn vakgebied- pen ik ze snel op papier. Mijn buurvrouw leest een al bijna compleet gedicht met meerdere psychologische lagen voor. En ook mijn andere mededichters-in-training hebben diepgang die mijn regels degraderen tot basisscholniveau. Benepen lees ik ze op: Ik trek mijn schoenen aan om over het gras langs het water te lopen. Terwijl ik de brug oversteek, kijk ik naar de merel op straat. De zon staat laag boven de kerktoren. Maar aan het gezicht van Bert te zien, hoef ik de moed nog niet op te geven. Tijd voor opdracht drie.

Lijden
We worden allemaal apart aan een tafeltje gezet. Nu begint het échte zware werk: beelden zoeken en zinnen vormen. Het zweet breekt me uit. Mijn gedicht gaat over een wandeling als mijn hoofd 'vol' zit met gebeurtenissen van een dag. 'Zoek een beeld bij vol', zegt Bert. Mijn eerste ingeving is een prullenbak. Bert noemt een Japanse metro. Ik vraag me af wat Freud over ons zou zeggen. Mijn papiertje is leeg. Er komt niks anders in me op dan die prullenbak. Hoera, er staat een woord. Ik kijk om me heen. Overal in de ruimte zie ik vertwijfelde blikken. Ik denk aan Berts woorden: 'Veel mensen hebben schrijfblokkades omdat het vel leeg is'. Heel herkenbaar. Maar zelfs nu er iets staat, gaan mijn hersenen in staking! 'Schrijven is schrappen', is een andere uitspraak. Maar wat moet je schrappen, als er nog maar één woord staat? Dan is mijn vel wéér leeg en dat lijkt me niet goed voor mijn schrijfblokkade.

Schrappen
Een kwartier later heb ik het gevoel een marathon te hebben gelopen, maar er staan regels op papier. Tijd voor opdracht vier: onder elkaar zetten en schrappen. Ik ben nieuwsgierig naar de gedichten van mijn medecursisten. Maar we zijn inmiddels tweeënhalf uur verder en helaas moeten de anderen weg. Een beetje teleurgesteld blijf ik achter. Ik had graag gehoordwat deze middag van worstelen met woorden, beelden en geboelens hen had opgeleverd. Bert schuift nog even bij me aan. "Een goede dichter heeft vormgevoel en zeggingskracht," vertelt hij. "Dichten is een vermogen om iets nieuws in iets bestaands te zien en dat weer door jouw ogen aan een ander te laten zien. je moet er oog voor hebben."

Dus, huis- tuin- en keukenpoëten, onbezonnen jongelingen en ervaren dichters. Je weet wat te doen als je wilt deelnemen aan Windesheim Dicht. Schrijven, schrappen en liefde. En godzijdank geen Sinterklaas!


Tessa Klooster